TLD Nedir?
TLD (Top-Level Domain, üst düzey alan adı), alan adının en sağdaki bölümüdür; son noktadan sonra gelen kısımdır. “example.com” içinde TLD “.com” bölümüdür. TLD’ler DNS hiyerarşisinin en üstünde, kök alan adının hemen altında yer alır ve ICANN gözetimindeki belirlenmiş registry operatörleri tarafından yönetilir.
Üst Düzey Alan Adı Türleri
TLD’ler farklı amaçlara ve kayıt gereksinimlerine sahip çeşitli türlere ayrılır:
Genel TLD’ler (gTLD)
Başlangıçta .com, .net, .org, .edu, .gov, .mil ve .int ile sınırlı olan gTLD alanı, ICANN’in 2012 New gTLD Programı’ndan sonra hızla büyüdü. Günümüzde 1.200’den fazla gTLD bulunur:
- Eski gTLD’ler: .com, .net, .org
- Sponsorlu gTLD’ler: .edu, .gov, .museum
- Yeni gTLD’ler: .app, .dev, .io, .xyz, .blog, .shop
Ülke Kodu TLD’leri (ccTLD)
ISO 3166-1 alpha-2 kodlarına göre ülkelere ve bölgelere atanan iki harfli TLD’lerdir:
- .us (Amerika Birleşik Devletleri)
- .uk (Birleşik Krallık)
- .de (Almanya)
- .jp (Japonya)
- .io (Britanya Hint Okyanusu Toprakları, teknoloji şirketleri arasında popüler)
Altyapı TLD’si
.arpa TLD’si, özellikle ters DNS sorguları olmak üzere teknik altyapı amaçlarıyla kullanılır.
TLD’ler DNS’te Nasıl Çalışır?
Bir alan adı istendiğinde DNS çözümlemesi kökten başlar ve aşağı doğru ilerler:
1. Query root servers → "Who handles .com?"
2. Root returns: "Ask Verisign's .com servers"
3. Query .com servers → "Who handles example.com?"
4. TLD returns: "Ask ns1.example.com"
5. Query authoritative server → Get IP address
Her TLD, o TLD altında kayıtlı tüm alan adlarını bilen belirlenmiş yetkili ad sunucularına sahiptir.
Projeniz İçin TLD Seçimi
Doğru TLD’yi seçmek markanızı, SEO’nuzu ve kullanıcı algısını etkiler:
İşletmeler İçin
Ticari web siteleri için .com hâlâ altın standarttır. Kullanıcılar alan adı yazarken içgüdüsel olarak “.com” ekler; bu uzantı evrensel tanınırlık ve güven taşır.
Teknoloji Şirketleri İçin
.io, teknoloji girişimleri, SaaS ürünleri ve geliştirici araçları için fiilî TLD hâline gelmiştir. Diğer popüler teknoloji TLD’leri arasında .dev, .app ve .tech bulunur.Kuruluşlar İçin
.org geleneksel olarak kâr amacı gütmeyen veya topluluk kuruluşlarını işaret eder, ancak kayıt herkese açıktır.Belirli Sektörler İçin
Yeni gTLD’ler sektöre özel seçenekler sunar: e-ticaret için .shop, içerik siteleri için .blog, yaratıcı profesyoneller için .design.
TLD Kullanılabilirliği ve Fiyatlandırma
TLD kullanılabilirliği büyük ölçüde değişir:
Açık TLD’ler: Herkes kaydedebilir (.com, .net, .org, .io) Kısıtlı TLD’ler: Doğrulama veya uygunluk ister (.edu akredite kurumlar, .gov devlet kuruluşları ister) Premium TLD’ler: Bazı TLD’ler, özellikle yeni gTLD’ler ve belirli ccTLD’ler, premium ücret alır.TLD Kapsamını Kontrol Etme
DomScan gibi alan adı kullanılabilirliği API’leri, RDAP/WHOIS kullanılabilirliğine göre farklı TLD’leri destekler. Hangi TLD’lerin desteklendiğini görmek için kapsam uç noktasını kullanın:
curl "https://domscan.net/v1/coverage"Geliştiriciler İçin TLD Değerlendirmeleri
Alan adı araçları oluştururken şunları değerlendirin:
- RDAP desteği: Her TLD’nin RDAP sunucusu yoktur; bazıları yalnızca WHOIS destekler
- Hız sınırları: Her TLD registry’sinin farklı hız sınırı politikaları vardır
- IDN desteği: Bazı TLD’ler uluslararasılaştırılmış alan adlarını destekler, bazıları desteklemez
- Kayıt kuralları: Bazı TLD’lerde belirli karakter veya uzunluk gereksinimleri bulunur
TLD’leri anlamak, alan adı kullanılabilirliği kontrolü ve kayıt sistemleriyle çalışmanın temelidir.