HTTP veya HTTPS protokolleri üzerinden istemcilere web içeriği sunan yazılım ve donanım.

Web Sunucusu Nedir? Tanım ve Örnekler

Web Sunucusu Nedir?

Web sunucusu, istemcilerden HTTP/HTTPS isteklerini kabul eden ve HTML sayfaları, görseller, stil sayfaları, betikler ve API yanıtları dâhil web içeriği sunan yazılımdır. Bu yazılımı çalıştıran donanım da aynı kapsamda değerlendirilir.

Web Sunucuları Nasıl Çalışır?

HTTP Request/Response Cycle: Client (Browser) Web Server │ │ │──── HTTP Request ──────────►│ │ GET /index.html │ │ Host: example.com │ │ │ │ Process Request │ ├── Parse URL │ ├── Check permissions │ ├── Locate resource │ └── Prepare response │ │ │◄─── HTTP Response ──────────│ │ 200 OK │ │ Content-Type: text/html │ │ <html>...</html> │

│ │

Popüler Web Sunucusu Yazılımları

Sunucu	Pazar payı	En uygun kullanım
nginx	~34%	Yüksek eşzamanlılık, reverse proxy
Apache	~31%	Esneklik, .htaccess
Cloudflare	~21%	CDN, edge computing
LiteSpeed	~12%	WordPress barındırma
IIS	~6%	Windows/.NET ortamları

Web Sunucusu İşlevleri

İşlev	Açıklama
Statik dosya sunumu	HTML, CSS, JS ve görseller
TLS/SSL sonlandırma	HTTPS şifrelemesi
Reverse proxy	Arka uç sunucularına iletme
Yük dengeleme	Trafiği dağıtma
Önbelleğe alma	Arka uç yükünü azaltma
Sıkıştırma	Gzip/Brotli kodlaması
Erişim denetimi	Kimlik doğrulama ve IP filtreleme
Günlükleme	İstek ve hata günlükleri

Sunucu Yapılandırması Örnekleri

# nginx - Virtual host configuration
server {
    listen 80;
    listen 443 ssl;
    server_name example.com;

    root /var/www/example;
    index index.html;

    ssl_certificate /etc/ssl/cert.pem;
    ssl_certificate_key /etc/ssl/key.pem;

    location / {
        try_files $uri $uri/ =404;
    }

    location /api {
        proxy_pass http://localhost:3000;
    }
}

# Apache - .htaccess example
RewriteEngine On
RewriteCond %{HTTPS} off
RewriteRule ^(.*)$ https://%{HTTP_HOST}/$1 [R=301,L]

# Enable compression
<IfModule mod_deflate.c>
    AddOutputFilterByType DEFLATE text/html text/css application/javascript
</IfModule>

Web Sunucusu Mimarisi

Modern Web Stack: Internet │ ▼ ┌─────────────┐ │ CDN/WAF │ └─────────────┘ │ ▼ ┌─────────────┐ │ Load Balancer│ └─────────────┘ │ │ ┌─────┘ └─────┐ ▼ ▼ ┌───────────┐ ┌───────────┐ │ Web Server│ │ Web Server│ │ (nginx) │ │ (nginx) │ └───────────┘ └───────────┘ │ │ └────────┬────────┘ ▼ ┌─────────────┐ │ App Server │ │ (Node/Python)│ └─────────────┘ │ ▼ ┌─────────────┐ │ Database │

└─────────────┘

Sunucu Tanımlama

Tespit yöntemi	Ortaya çıkan bilgi
Sunucu başlığı	Yazılım adı ve sürümü
Yanıt başlıkları	Teknoloji yığını ipuçları
Hata sayfaları	Varsayılan sunucu şablonları
Zamanlama kalıpları	Sunucuya özgü davranış
Dosya uzantıları	Platform göstergeleri

Güvenlik Değerlendirmeleri

1. Sürüm bilgisini gizleyin: Sunucu sürümünü başlıklardan kaldırın

2. Dizin listelemeyi devre dışı bırakın: Dosya enumerasyonunu önleyin

3. TLS’yi doğru yapılandırın: Modern protokoller ve güçlü şifreler kullanın

4. İstek boyutlarını sınırlayın: DoS saldırılarını önleyin

5. Güvenlik başlıkları belirleyin: CSP, HSTS ve X-Frame-Options kullanın

6. Düzenli güncelleyin: Güvenlik açıklarını hızla yamalayın

Performans Optimizasyonu

Teknik	Faydası
Keep-alive	Bağlantıları yeniden kullanma
Gzip/Brotli	Daha küçük yanıtlar
Statik önbellekleme	Disk G/Ç’sini azaltma
Worker ayarı	Daha fazla eşzamanlı kullanıcı işleme
HTTP/2	Çoklanmış istekler

En İyi Uygulamalar

1. İhtiyaca göre seçin: Proxy için nginx, esneklik için Apache

2. Statik ve dinamik içeriği ayırın: Statik içerik için CDN, dinamik içerik için sunucu kullanın

3. Kaynakları izleyin: CPU, bellek ve bağlantıları takip edin

4. Önbellekleme uygulayın: Tarayıcı, proxy ve sunucu tarafı önbelleklerini kullanın

5. Günlüklemeyi yapılandırın: Analiz için yapılandırılmış günlükler tutun

6. Ölçeklemeyi planlayın: Yük dengeleme ve yatay ölçekleme hazırlayın

Web sunucuları, içeriği kullanıcılara güvenilir ve verimli biçimde sunarak web altyapısının temelini oluşturur.

Destek

Web Sunucusu